Steve Jobs Apple’\u0131n yeni CEO’lu\u011funu teklif ederken, Pepsi-Kola’n\u0131n CEO’su John Sculley’e tek bir soru sordu, “Hayat\u0131n\u0131n geri kalan\u0131 boyunca \u015fekerli su satmak m\u0131 istiyorsun yoksa benimle gelip d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek mi?” Bu soruyu sormadan \u00f6nce teklifi reddeden Sculley, Jobs soruyu sorduktan sonra kendini sorgulamak zorunda kald\u0131, bunu \u015fu s\u00f6zlerle a\u00e7\u0131klad\u0131, “Bo\u011faz\u0131m d\u00fc\u011f\u00fcmlendi, \u00e7\u00fcnk\u00fc hayat\u0131m\u0131n geri kalan\u0131 boyunca neyi ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 merak ederek ya\u015fayacakt\u0131m.” \u0130\u015fte tam bu an Sculley i\u00e7in bir hik\u00e2yenin zirve noktas\u0131yd\u0131, bu noktada verece\u011fi cevab\u0131 tahmin etmek zor olmazd\u0131. Jobs cevaba de\u011fil soruya g\u00fcveniyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc soru cevaptan \u00f6te Sculley’nin kafas\u0131nda bir hik\u00e2yeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
soru > cevap<\/p>\n\n\n\n
Namibya Kalahari \u00c7\u00f6l\u00fcnde ya\u015fayan ilkel say\u0131labilecek “Bu\u015fmanlar” Jobs’un anlatt\u0131\u011f\u0131 – olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 – hik\u00e2yeyi farkl\u0131 bir ama\u00e7la kullan\u0131yorlar. G\u00fcnd\u00fczleri avc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015f\u0131p, geceleri birbirlerine hik\u00e2yeler anlat\u0131yorlar. Bu hik\u00e2yeleri g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda edindikleri tecr\u00fcbeleri aktarmak veya e\u011flenmek i\u00e7in kullan\u0131yorlar. Burada ortak nokta insanlar\u0131n duygusal olarak birbirlerini etkilemeleridir. Princeton \u00dcniversitesi’nden sinirbilimci Uri Hasson’a g\u00f6re, ilgi \u00e7ekici hik\u00e2yeler anlatabilen birisi dinleyiciye d\u00fc\u015f\u00fcnceler veya duygular ekleyebilir. Duygu mant\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda her zaman daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr, daha do\u011frusu mant\u0131\u011fa – beyine – giden yola eri\u015fmek i\u00e7in \u00f6nce duygulara – kalbe – eri\u015filmesi gereklidir. Asl\u0131nda kalbe giden yolda beyinde duygusal haf\u0131za ve duygusal tepkilerin olu\u015fmas\u0131ndaki primer role sahip b\u00f6lge olan amigdaladan ge\u00e7er. <\/p>\n\n\n\n
duygu > mant\u0131k<\/p>\n\n\n\n
Bu ba\u011flamda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde hepimiz birer hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131s\u0131 ve dinleyicisiyiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn bile bu yaz\u0131y\u0131 okuman\u0131z\u0131 sa\u011flayan, sizi buraya getiren ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir olay\u0131n sonucudur veya olay\u0131n kendisidir. Yani herkesin hayat\u0131nda bir anlam \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131 hik\u00e2yeler vard\u0131r, \u00f6nemli olan bu hik\u00e2yelerin sizin taraf\u0131n\u0131zdan nas\u0131l yorumland\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Sizlerle hayatlar\u0131n\u0131n hik\u00e2yelerini derinle\u015ftirip onunla b\u00fct\u00fcnle\u015fip, kendi yolunu, tutkusunu bulan insanlar\u0131n hik\u00e2yelerini payla\u015fmak istiyorum. Sonras\u0131nda belirli konular \u00fczerine tutkulu olan insanlar\u0131n bu konular\u0131 anlat\u0131rken nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 – hik\u00e2yeyi nas\u0131l anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 – g\u00f6steren birka\u00e7 video g\u00f6sterece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n
Temel sorumuz “ne yapmak istiyorsun?” de\u011fil, “senin i\u00e7ini \u015fenlendiren – seni heyecanland\u0131ran – nedir?” sorumuz bu.<\/p>\n\n\n\n
\u00dcnl\u00fc i\u015f adam\u0131 Chris Gardner multi-milyoner bir borsa simsar\u0131 olmadan \u00f6nce, iki ya\u015f\u0131ndaki o\u011fluyla bir metro istasyonunun tuvaletinde kald\u0131\u011f\u0131 gecelerin hik\u00e2yelerini benimsemi\u015fti, saklamam\u0131\u015ft\u0131. Tam tersine bu hik\u00e2yelerden g\u00fc\u00e7 alm\u0131\u015ft\u0131. Gardner sabahlar\u0131 o\u011flunu okula b\u0131rakt\u0131ktan sonra borsa simsar\u0131 olmak i\u00e7in \u00fccretsiz derslere kat\u0131l\u0131yordu. Gardner ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131 i\u00e7in \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi, “Ba\u015far\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131, yeniden me\u015fgul olmak i\u00e7in g\u00fcn do\u011fumunu beklemeye bile tahamm\u00fcl edemeyece\u011finiz kadar u\u011fra\u015fmay\u0131 sevdi\u011finiz bir \u015fey bulmakt\u0131r.” Gardner bu c\u00fcmlesiyle onun i\u00e7ini \u015fenlendiren \u015feyin ne oldu\u011funu gayet iyi biliyordu, b\u00f6ylece hayat\u0131nda istedi\u011fi ad\u0131mlar\u0131 atarak do\u011fru noktaya geldi.<\/p>\n\n\n\n
Mark Burnett \u0130ngiliz ordusuna hizmet ettikten sonra Amerika’ya geldi\u011finde ne madd\u00ee ne de manev\u00ee a\u00e7\u0131dan birikime sahipti. \u00c7ocuk bak\u0131c\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken zenginlerin hayatlar\u0131n\u0131 inceledi. Burnett ti\u015f\u00f6rt satmaya karar verdi\u011finde \u00e7oktan hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemini ke\u015ffetmi\u015fti, hatta hangi insana, hangi hik\u00e2yeyi, nas\u0131l anlataca\u011f\u0131n\u0131 bile \u00f6\u011frenmi\u015fti. Analitik ve duygusal m\u00fc\u015fterilere farkl\u0131 yakla\u015farak herkesin arkada\u015f olmak isteyece\u011fi bir ki\u015fi olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, b\u00f6ylece sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131yordu. Burnett Amerika’daki sekizinci y\u0131l\u0131nda ti\u015f\u00f6rt sat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ak\u0131lc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 sayesinde ilk milyonunu kazanm\u0131\u015ft\u0131. Amerika’ya geli\u015finin on alt\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131nda Survivor’\u0131n Kuzey Amerika haklar\u0131n\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131, fakat bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck televizyon patronlar\u0131ndan en az birini ikna etmesi gerekiyordu. Bir\u00e7ok ba\u015far\u0131s\u0131z denemeden ald\u0131\u011f\u0131 “hay\u0131r” cevaplar\u0131ndan kazand\u0131\u011f\u0131 tecr\u00fcbeleri o tek “evet” cevab\u0131n\u0131 almak i\u00e7in kullanacakt\u0131. Sonunda sekt\u00f6r\u00fcn en sert y\u00f6neticilerinden olan Les Moonves’i ikna ettikten sonra \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti, “Ne kadar gergin olursan\u0131z olun cesur davran\u0131n ve kendinize g\u00fcvendi\u011finiz hissini verin.” Tabi Survivor ve ard\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok yar\u0131\u015fma da t\u00fcm zamanlar\u0131n en \u00e7ok izlenen reality \u015fovlar\u0131 oldu. Burnett hayat\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran c\u00fcmlelerde \u015fu s\u00f6zleri de s\u00f6yleme gere\u011fi duymu\u015ftu, “Nihayetinde do\u011fru yolda oldu\u011funuza asla emin olamazs\u0131n\u0131z, i\u00e7inizdeki sesi dinleyip bunun i\u015fe yarayaca\u011f\u0131na g\u00fcvenmek zorundas\u0131n\u0131z. Yol \u00f6n\u00fcn\u00fcze a\u00e7\u0131k\u00e7a serilmemi\u015ftir. Bir rehberiniz olacakt\u0131r ama y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece herhangi bir yere varamazs\u0131n\u0131z. Y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flay\u0131n, yolun nereye \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeseniz bile.” Yani Burnett fikirlerinin g\u00fcc\u00fcne, i\u00e7sesine g\u00fcveniyordu ve olaylara biraz da iyimser yakla\u015f\u0131yordu. Bununla ilgili olarak John Hopkins T\u0131p Fak\u00fcltesi sinirbilim b\u00f6l\u00fcm ba\u015fkan\u0131 Solomon Snyder ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u015funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc, ona bir isim bile vermi\u015fti. “G\u00f6z\u00fc Peklik Prensibi” (The Audacity Principle). Bu prensipte en b\u00fcy\u00fck bulu\u015flar\u0131 bulan bilim insanlar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011finin g\u00f6z\u00fc peklik oldu\u011funu ke\u015ffetmi\u015fti. Yani bir fikre inanan ve ne olursa olsun onun pe\u015finde ko\u015fan insanlar\u0131n ger\u00e7ekte daha b\u00fcy\u00fck ke\u015fifler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu. “Hay\u0131r”lar\u0131, “evet”i yakalamak i\u00e7in kullan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
hay\u0131r > evet<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en \u00f6nemli vaizlerinden olan John Osteen’in o\u011flu Joel Osteen \u00e7ocuklu\u011funda i\u00e7ine kapan\u0131k ve toplum i\u00e7inde konu\u015fmakta zorlanan biriydi fakat bir g\u00fcn babas\u0131n\u0131n yerine vaaz verdikten sonra “Asla babas\u0131 kadar iyi olamayacak.” gibi yorumlar ald\u0131 ve bunlar\u0131 \u00f6nce kendi i\u00e7inde tekrarlad\u0131. “Gerekene sahip de\u011filim, asla babam kadar iyi olamayaca\u011f\u0131m.” Fakat sonra bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri tekrarlamay\u0131 b\u0131rak\u0131p, yine ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kendini geli\u015ftirmek i\u00e7in kulland\u0131. “Yeterince iyi de\u011filim”leri, “her \u015feyi yapabilirim”lere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu noktadan sonra geli\u015fimi h\u0131zla artt\u0131. Burada kar\u015f\u0131m\u0131za yeni kavramlar \u00e7\u0131k\u0131yor, hik\u00e2yeyi yorumlamak. Osteen kendine y\u00f6neltilen ele\u015ftirileri kendini k\u00f6reltmek i\u00e7in de\u011fil geli\u015ftirmek i\u00e7in kulland\u0131. Bu ele\u015ftirileri bir g\u00f6rev olarak kabul etti ve bu g\u00f6revleri de tehdit de\u011fil a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir engel olarak g\u00f6rd\u00fc. Buna inand\u0131ktan sonra, sadece denedi. Denemeye devam etti. Yanl\u0131\u015flar, do\u011frular\u0131; korkular, g\u00fcveni getirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
yanl\u0131\u015f > do\u011fru<\/p>\n\n\n\n
Gordon \u0130ngiltere’nin Kuzeydo\u011fusunda ufak bir kasabada ya\u015fayan bir \u00e7ocuktu. Gordon’un ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ev Titanic enkaz\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kan RMS Carpathia’n\u0131n da bulundu\u011fu tersaneyi g\u00f6r\u00fcyordu. Babas\u0131 Gordon’un tersane i\u015f\u00e7isi olmas\u0131n\u0131 istiyordu fakat Gordon kraliyet ailesinin konvoyunu g\u00f6rd\u00fckten sonra ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 – onu neyin \u015fenlendirdi\u011fini – bulmu\u015ftu. O, \u00fcnl\u00fc olmak, ad\u0131n\u0131 milyonlara duyurmak istiyordu. Gordon Sumner ileride “The Police” grubunun da kurucusu olacak ve sonras\u0131nda da Sting olarak yoluna devam edecek olan ki\u015fiden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi. Sting gelecekte \u015fark\u0131 yazma konusunda bir \u00e7\u0131kmaza girdi\u011finde bunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne de \u00e7ocuklu\u011funda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tersanede bulacakt\u0131. Sting ilham kayna\u011f\u0131 olarak o tersanedeki hik\u00e2yeleri ke\u015ffetti ve kulland\u0131. Sting ge\u00e7mi\u015fte tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 isimleri buldu ve onlar\u0131n hik\u00e2yelerini \u015fark\u0131lar\u0131na aktard\u0131. Yapt\u0131\u011f\u0131 Broadway M\u00fczikali, Son Gemi, kasabas\u0131 Wallsend’de ge\u00e7iyordu. Sting bu yolda ge\u00e7mi\u015finde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131, kendini gelece\u011fe ta\u015f\u0131mak – olgunla\u015ft\u0131rmak – i\u00e7in kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
ge\u00e7mi\u015f > gelecek<\/p>\n\n\n\n